Komt er geen geluid uit je microfoon? Misschien heeft hij fantoomvoeding nodig! Met name condensatormicrofoons hebben stroom nodig. Gelukkig kunnen de meeste mixers, audio interfaces en recorders dit leveren. Gewoon via de microfoonkabel. Deze stroomvoorziening wordt fantoomvoeding of fantoomspanning genoemd, ‘phantom power’ in het Engels. Een eventuele knop om dit aan te zetten herken je aan ‘Phantom’, ‘P48’ of ‘48V’. In dit blog leg ik uit waar je op moet letten bij het gebruik van fantoomvoeding.

Fantoomvoeding nodig? Hier moet je op letten

De technische kant

Fantoomvoeding is gelijkstroom die over de + en – aders van een gebalanceerde verbinding loopt. Doordat dit voltage over twee aders loopt, kan er met een vernuftig circuit voor worden gezorgd dat de brom die je normaal gesproken te horen zou krijgen wordt opgeheven. Het is heel belangrijk dat het voltage altijd over beide aders loopt en precies gelijk is. Een slechte kabel of een verkeerde bedrading kan je microfoon onherstelbaar beschadigen. Fantoomvoeding zul je alleen tegenkomen op XLR-microfooningangen en nooit op een microfooningang die gebruikmaakt van een TRS- of TS-aansluiting (jack). Bij jack-aansluitingen maken de contactpunten namelijk niet allemaal tegelijk verbinding en bij een XLR aansluiting wel.

48V fantoomvoeding, of minder?

Heel af en toe kom je apparaten tegen, zoals zeer eenvoudige mixers, die minder dan 48 Volt leveren. De meeste condensatormicrofoons en andere actieve microfoons zullen hierop gewoon werken, alleen hebben ze dan wat minder headroom. Dit betekent dat je bij luide geluidsbronnen eerder last krijgt van vervorming.

Werkwijze bij fantoomvoeding

Bij het aansluiten van een microfoon is het belangrijk dat je de juiste volgorde hanteert. Controleer voor je een microfoon aansluit of de fantoomvoeding wel uitstaat. Heeft de microfoon fantoomvoeding nodig, dan zet je deze pas aan als de microfoon is aangesloten. Anders hoor je een harde knal. In veel gevallen is er slechts één schakelaar aanwezig die fantoomvoeding in- en uitschakelt voor alle microfooningangen. Kijk dus goed of er niet nog een andere microfoon is aangesloten die helemaal niet tegen fantoomvoeding kan. Ouderwetse ribbon microfoons bijvoorbeeld (in de volgende alinea meer daarover). Als je een microfoon wilt uitpluggen, zet dan eerst de fantoomvoeding uit en wacht een seconde of dertig tot het circuit is ‘leeggelopen’ voordat je de plug eruit trekt. Als je een apparaat hebt waarbij de fantoomvoeding niet uitgeschakeld kan worden en je wilt een microfoon in- of uitpluggen, zet dan in ieder geval de gain en de fader van dat kanaal dicht voor je dit doet.

Fantoomvoeding nodig? Hier moet je op letten

Fantoomvoeding op dynamische en ribbon-microfoons

Fantoomvoeding wordt gebruikt om de condensator van een condensatormicrofoon te activeren en om het ingebouwde versterkertje te voeden. Sommige dynamische en ribbon-microfoons hebben ook zo’n versterkertje. In dat geval spreek je van een actieve microfoon en hebben ze, net als een condensatormicrofoon, fantoomvoeding nodig. Gewone, passieve dynamische microfoons hebben geen fantoomvoeding nodig maar zolang je een goede, correct bedrade kabel gebruikt, kan het geen kwaad als ze wel fantoomvoeding krijgen. Passieve ribbon-microfoons zijn echter een ander verhaal! Vooral de klassieke modellen van bijvoorbeeld RCA en Coles geven direct de geest als je er fantoomvoeding op zet. Moderne ribbon-microfoons kunnen er meestal wel tegen, maar ik raad niet aan om het uit te proberen.

Andere soorten fantoomspanning

  • In de filmwereld wordt nog dankbaar gebruikgemaakt van T-power of A-B powering. Het gaat hier om 12 Volt die, net als bij fantoomvoeding, via een gebalanceerde kabel naar de microfoon gaat. T-power en fantoomvoeding zijn echter niet uitwisselbaar.
  • Plug-in-Power (PiP) kom je vooral tegen op consumentenapparatuur zoals de microfooningang van je PC of van je telefoon. Het gaat hier om slechts 3 tot 5 Volt. Microfoons die gemaakt zijn voor PiP, zijn niet geschikt voor fantoomvoeding.

Mijn mixer heeft geen fantoomvoeding!

Beschikt je mixer of audio interface niet over fantoomspanning maar heb je deze wel nodig, dan kun je externe fantoomvoeding gebruiken. Sluit de microfoon op zo’n kastje aan, en verbind het kastje weer met de microfooningang van bijvoorbeeld het mengpaneel. Dat is alles!

Fantoomvoeding nodig? Hier moet je op letten

Heb je vragen of aanvullingen over dit onderwerp? Laat hieronder een reactie achter!

» Wat is een elektret-microfoon?
» Ribbon-microfoons: de voor- en nadelen
» Hoe kan ik mijn microfoon aansluiten op een speaker?
» Het verschil tussen dynamische en condensator-microfoons
» Fase-problemen in de studio: zo kun je ze oplossen of voorkomen
» Wat is richtingskarakteristiek?
» Kan ik een microfoon op mijn keyboard aansluiten?
» Test Test! Hoort u mij? – De basis van een microfoon
» Brom, en hoe ik het voorkom
» Gebalanceerde en ongebalanceerde aansluitingen uitgelegd
» Wat is een equalizer en waarom gebruik je hem?

» Externe fantoomvoedingen
» Microfoons
» Audio interfaces
» Mengpanelen
» Audiokabels

12 reacties
  1. Thijs schreef:

    Beste mensen van Bax,
    Ik wil een condensator microfoon aansluiten op een Pioneer DJM800 mixer die zelf geen fantoomvoeding levert, en ik overweeg daarom de aanschaf van een Devine MPS00 of MPS1000 externe fantoomvoeding. Wat is precies het verschil tussen deze twee externe fantoomvoedingen? Het lijkt erop dat de MPS1000 meer kan (nl. ook 12V leveren) maar toch goedkoper is dan de MPS500. Wat is belangrijk bij het maken van een keuze?
    Groet,
    Thijs

    • Beste Thijs,

      Afgezien van het schakelbare voltage van de MPS 1000 is er geen noemenswaardig verschil tussen de MPS 500 en de MPS 1000. Het prijsverschil komt vermoedelijk doordat we de MPS 1000 groter hebben ingekocht. Doe er je voordeel mee!

  2. Richard Aling schreef:

    Ik heb per ongeluk een fasedraaiertje aangesloten waarbij pin 1 en 2 sluiting maakte. Nu is een kanaal dood van mn Soundcraft Signature 22MTK.
    Is dit een gevalletje weggooien nieuwe kopen, of is dit te repareren? Er is geen optische schade aan elco’s.

    Richard

  3. Henk schreef:

    Goedemiddag,
    In onze kerk zijn 4 nieuwe nieuwe microfoons aangeschaft die fantoomvoeding nodig hebben.
    Nu beschikken wij over (oude) RBX mengversterkers, waar volgens mijn collega maar 42 Volt uitkomt (is dat een oude standaard?)
    Ook vertelde hij dat deze spanning niet stabiel zou zijn.
    Mijn vraag is nu: kan ik een fantoom-kastje gebruiken van Bax om dit op te lossen?
    Ik begrijp dat ze er in 2- en in 4-voudige uitvoering zijn.
    Of moeten er nieuwe mengversterkers worden aangeschaft, de huidige zijn van RBX met een potmetertje en een schakelaartje voor L/R en beide, 6 kanalen (met een blauw lampje rechts)
    alvast bedankt voor het antwoord.
    mvg – Henk

  4. Martin van Berkel schreef:

    Als ik een microfoon gebruik via een delaypedal met vaste fantoomvoeding naar mengpaneel, wat doe ik dan met de fantoomvoeding van het mengpaneel?
    Kan het kwaad als er 2 fantoomvoedingen in dhetzelfde circuit actief zijn?

    • Beste Martin,

      Als ik het goed begrijp heb je een delay pedaal aangesloten op een microfooninput van je mengpaneel en is de fantoomvoeding op het mengpaneel ingeschakeld. Ik denk niet dat het pedaal fantoomvoeding nodig heeft dus als je verder geen condensatormicrofoons hebt aangesloten kun je fantoomvoeding op je mengpaneel beter uitzetten. Ik weet niet precies om welk pedaal het gaat dus ik kan niet nagaan of fantoomvoeding kwaad kan en of fantoomvoeding van de mengtafel door het pedaal wordt doorgegeven aan de microfoon.

      In plaats van een seriele aansluiting (microfoon-> delay pedaal -> mengpaneel) zou je ook gebruik kunnen maken van de aux sends van je mengpaneel (als je mixer die heeft tenminste). Sluit je microfoon direct aan op het mengpaneel en sluit het delaypedaal op het mengpaneel aan zoals je dat ook met een reverb unit zou doen: sluit een aux send van het mengpaneel aan op de input van het delay pedaal. Sluit de output(s) van het delaypedaal aan op een line input of return input van het mengpaneel. Met de corresponderende aux send knop op het microfoon kanaal kun je nu de hoeveelheid delay op het microfoonsignaal instellen. Fantoomvoeding krijgt je microfoon nu direct van de mengtafel dus je hoeft niet bag te zijn voor dubbele fantoomvoeding.

  5. Pieter schreef:

    Is mijn Yamaha VL70-m output/mono aan te sluiten op mijn Behringer UMC202HD audio interface waar 48 volt open staat, omdat ik op de ander input een condensator microfoon wil aansluiten voor opnames? Welke kabel moet ik dan gebruiken? De output wordt een jack maar de input? (Ik wil mijn VL70-m niet beschadigen)
    Vriendelijke groet, Pieter

  6. Maurits schreef:

    Beste mensen van Bax,
    ik ben een studio aan het bouwen en ik denk na over de doorvoer van de mic booth naar de regie. Mijn plan ik om twee 19″-frontjes te nemen en daar neutrik xlr-connectors in te schroeven en deze dmv goede kabel te verbinden. Welk type kabel moet ik hiervoor gebruiken en hoe moet ik deze aansluiten om ook met fantoomvoeding te kunnen werken?
    Bij voorbaat mijn hartelijke dank!
    Vriendelijke groet,
    Maurits

Laat een reactie achter