Twee gitaristen in één band: soms bij toeval zo ontstaan, soms een bewuste keuze. Hoe het ook is gekomen, in hun samenspel zullen de beide gitaristen altijd bewuste keuzes moeten maken. Er zijn verschillende manieren waarop twee gitaristen kunnen samenspelen. Mogelijkheden genoeg!

Twee gitaristen in een band - Wie doet wat?
Wishbone Ash (2015)

Rolverdeling

Een muur van geluid neerzetten is misschien wel de meest voor de hand liggende optie als je twee gitaristen in je band hebt. Maar dat leent zich niet voor alle muziekstijlen. Als je een transparante sound wilt maken met je band, moet je het anders aanpakken. Er zijn behoorlijk wat bands met twee gitaristen. “Soms is dat een bewuste keuze geweest, maar vaak ook niet”, zegt Joop Wallerbosch, gitarist en gitaardocent. “Veel bands zijn gaandeweg ontstaan en op een zeker moment kan er een tweede gitarist bij zijn gekomen, omdat die weer één van de bandleden kent of anderszins. Of je hebt naast de gitarist een zanger die ook gitaar speelt. Wat je ook wel ziet, is dat één gitarist slag speelt en de andere gitarist de versieringen daaromheen en de intro’s en solo’s voor zijn rekening neemt. Dan heb je dus een duidelijke rolverdeling.” Onderschat trouwens het slaggitaar spelen niet, merkt Joop op. “Goed en strak slaggitaar spelen is moeilijk. En het is de basis van een nummer. Eigenlijk zou je dat door de betere gitarist moeten laten doen.”

Transparantie

“Ik houd zelf van transparantie in de muziek”, zegt Joop. “Het risico met twee gitaren is dat dit ten koste gaat van de transparantie. Maar als je het goed aanpakt, kan je muziek transparant blijven en voegt de tweede gitaar echt iets toe.” Dat laatste is volgens Joop wel een voorwaarde om met twee gitaristen te spelen. “Alles wat je doet, moet er toe doen. De tweede gitaar moet iets toevoegen. En je moet het technisch en ritmisch goed uitvoeren, anders wordt het rommelig en ondoorzichtig.” Er zijn verschillende manieren waarop twee gitaren in een band kunnen samenspelen. “Bijvoorbeeld de tweestemmige gitaarsolo, de zogeheten dual-lead. Beide gitaren spelen dan ritmisch dezelfde partij, maar ieder een eigen toon, passend in de harmonie. Sommige ‘klassieke’ popbands hebben daar hun handelsmerk van gemaakt, zoals The Allman Brothers, Wishbone Ash en Thin Lizzy.” Mooie voorbeeld is Jessica van The Allman Brothers, dat helemaal tweestemmig wordt gespeeld. Overigens ook bekend als de begintune van tv-programma Top Gear. Een ander duidelijk voorbeeld is het intro van Throw Down The Sword van Wishbone Ash. “Je kunt tweestemmig gitaar spelen vergelijken met tweestemmig zingen”, legt Joop uit. “Dus bijvoorbeeld in tertsen of sexten. Je kunt dit niet improviserend doen, de beide partijen moeten helemaal zijn uitgedacht. Het is dus tot in detail gecomponeerde muziek. En het vergt een strakke timing tussen beide gitaristen om het goed te laten klinken. Veel oefenen dus.”

Dubbelen

Een andere methode is het zogeheten dubbelen. “De tweede gitarist speelt dan exact of deels hetzelfde als de eerste gitarist. In de stereomix kun je de ene gitarist op het linker kanaal zetten en de andere gitarist op het rechter kanaal. Dat geeft een breed, ruimtelijk effect en wordt in de hardrock/metal nog wel eens gedaan, bijvoorbeeld door Metallica. Het moet natuurlijk strak worden gespeeld. Maar doordat het nooit helemaal exact gelijk is, klinkt het breder. Beide gitaristen moeten van goede huize komen, wil je dit goed laten klinken.” In het dubbelen zijn meerdere varianten denkbaar. “Bijvoorbeeld: de eerste gitarist speelt de akkoorden als powerchords (alleen grondtoon en kwint), de tweede gitarist speelt ze als drieklanken. De powerchords worden dan laag op de hals gespeeld, met een stevige, dikke distortion. En de drieklanken in een hogere positie, met een wat minder heavy sound. Door deze combinatie krijg je een breed geluid.” De rol van de tweede gitarist is dan te vergelijken met de rol van een toetsenist, die doorgaans ook tonen toevoegt aan het akkoord en een andere sound heeft. “Deze manier van spelen leent zich voor veel muziekstijlen”, aldus Joop. “Je kunt er dan ook nog voor kiezen om de ene gitarist ritmisch te laten spelen en de andere gitarist lange akkoorden. Daarmee maak je een tapijt aan gitaargeluid.”

Tegenmelodie

De Canadese band Simple Plan kiest voor een bijzondere benadering van het spelen met twee gitaren. “Bijvoorbeeld in het nummer Ordinary Life. De eerste gitarist speelt power chords, de tweede gitarist speelt een tegenmelodie in octaven: een toon en tegelijk een toon een octaaf hoger. Deze melodie in octaven loopt langs de grote of kleine terts van het akkoord, afhankelijk of het een majeur of mineur akkoord is. Daardoor ontstaat een complex geheel, dat goed klinkt. Het spelen van een dergelijke tegenmelodie kan ook bij gewoon gespeelde akkoorden (drie- of vierklanken), dus niet alleen bij powerchords.” Spelen beide gitaristen akkoorden, dan is het goed om in verschillende liggingen te spelen. Hiervoor is het handig om te weten dat een akkoord naast de basisgreep nog vier andere liggingen heeft. Ieder akkoord kan dus in vijf liggingen (grepen) worden gespeeld, volgens het zogeheten CAGED-systeem. Dit doe je door de greep op te schuiven op de hals en barré toe te passen. De moeite waard om je daar eens in te verdiepen.

Riffs

Veel nummers in onder meer de funk en rock zijn gebaseerd op een bepaalde riff. Bassist en gitarist spelen de riff, de tweede gitarist kan er dan (net als een toetsenist) de onderliggende akkoorden bij spelen. Andersom kan ook: de akkoorden vormen de basis en de tweede gitarist speelt daar overheen een melodie of bijvoorbeeld gebroken akkoorden (arpeggio’s), eventueel iets hoger dan de basisligging van het akkoord. “Daarmee kun je experimenteren, want er zijn veel mogelijkheden”, aldus Joop. Het volgende hoor je nog wel eens in de funk: de ene gitarist speelt een lekker slagje op de hoogste drie snaren, de andere gitarist speelt daar tussendoor één of twee noten steeds op één snaar. Een mooi voorbeeld hiervan is The Boss van James Brown. Ook bij nummers van Steely Dan hoor je het vaak, bijvoorbeeld in Peg. Een soortgelijk voorbeeld, maar dan in de rock, hoor je in de riff van Always On The Run van Lenny Kravitz. De eerste gitaar speelt een heavy riff, de tweede gitaar speelt een compleet andere tegenpartij. Daardoor ontstaat een swingend, herkenbaar geheel. Ook dit is een gecomponeerde partij, geen improvisatie. In een ander nummer van Lenny Kravitz, Are You Gonna Go My Way, komt de tweede gitaar er tijdens het intro een octaaf hoger in, wat een bijzonder effect geeft. Dit zijn allemaal voorbeelden van complementaire (aanvullende) partijen, zoals je ook veel hoort op de oude platen van gitarist Jeff Beck. Bijvoorbeeld op klassieke albums als Blow By Blow en Wired.

Improviseren

Deze partijen van de tweede gitarist zijn allemaal gecomponeerde, van tevoren uitgedachte partijen. “Voor het spelen met twee gitaren is dat vaak noodzakelijk”, zegt Joop. “Maar natuurlijk is geïmproviseerd spelen met twee gitaren ook mogelijk. Voorwaarde is wel dat je heel goed naar elkaar luistert, dus niet alleen gefocust bent op je eigen partij. Ook moet je goed op elkaar zijn ingespeeld.” Maar dat laatste geldt ook als je gecomponeerde partijen speelt. “Bij veel bands is het hebben van twee gitaristen min of meer door toeval gekomen”, zegt Joop. “Maar eigenlijk moet het een bewuste keuze zijn. Als band moet je goed nadenken wat je wilt en wat je wilt neerzetten. Heb je een tweede gitarist, dan moet je voorkomen dat die het vijfde wiel aan de wagen wordt. Dat heeft ook met respect te maken, zowel in muzikaal als menselijk opzicht. Als je iets doet in de muziek, dan moet het er echt toe doen.”

Goed om te weten

Studio, live en de tributeband

In de studio is de verleiding groot om meerdere gitaarpartijen op te nemen. Daarom zijn bij veel plaatopnames meerdere gitaarpartijen ingespeeld door dezelfde gitarist door middel van overdub. Heeft de band maar één gitarist, dan moet de gitarist daar live een oplossing voor zien te vinden. Daarom klinken veel bekende bands live anders dan op de plaat. Heb je een tributeband, luister dan vooral naar de live-opnames van de betreffende band.

Tweestemmig in je eentje

Voor het spelen van een tweestemmige partij heb je niet per se een tweede gitarist nodig. Met moderne effectpedalen kan dit ook, waarbij je instelt in welke toonsoort je speelt. Het effectapparaat kiest dan per toon een passende tweede stem.

Dual leads door de jaren heen

Bekende nummers waarin dual leads (tweestemmige gitaarsolo’s) voorkomen:

1966 The Beatles – And Your Bird Can Sing
1966 The Yardbirds – Stroll On
1967 Buffalo Springfield – Bluebird
1967 Jeff Beck – Hi-Ho Silver Lining
1969 Allman Brothers Band – Black Hearted Woman
1969 Johnny Winter – Good Morning Little Schoolgirl
1969 Quicksilver Messenger Service – Mona
1969 Allman Brothers Band – Whipping Post
1969 Delaney & Bonnie with Eric Clapton – Comin’ Home
1969 Fleetwood Mac – Oh Well
1970 Wishbone Ash – Blind Eye
1970 Wishbone Ash – Handy
1970 Allman Brothers Band – In Memory Of Elizabeth Reed
1970 Wishbone Ash – Phoenix
1970 Wishbone Ash – Queen Of Torture
1970 Allman Brothers Band – Revival
1970 Velvet Underground – Sweet Jane
1970 Derek & the Dominos – Why Does Love Got To Be So Sad
1970 Fleetwood Mac – Green Manalishi
1971 Wishbone Ash – Jail Bait
1971 Crosby Stills Nash and Young – Southern Man Live
1972 Allman Brothers Band – Blue Sky
1972 Cargo – Cross Talking
1972 Doobie Brothers – Disciple
1972 Doobie Brothers – Don’t Start Me To Talkin’
1972 Eric Clapton – Let It Rain
1972 Steely Dan – Midnight Cruiser
1972 Doobie Brothers – Rockin’ Down The Highway
1972 Wishbone Ash – Throw Down The Sword
1972 Wishbone Ash – Time Was
1972 Derek & the Dominos – Bell Bottom Blues
1972 Deep Purple – Highway Star
1972 Derek & the Dominos – Layla
1972 Thin Lizzy – Whisky In The Jar
1973 Alice Cooper – Billion Dollar Babies
1973 Steely Dan – Bodhisattva
1973 Little Feat – Dixie Chicken
1973 Fleetwood Mac – For Your Love
1973 Alice Cooper – Halo Of Flies
1973 Black Oak Arkansas – Jim Dandy
1973 Fleetwood Mac – Miles Away
1973 Wishbone Ash – Sorrel
1973 Doobie Brothers – South City Midnight Lady
1973 Edgar Winter Group – Free Ride
1973 Lynyrd Skynyrd – I Ain’t The One
1973 Allman Brothers Band – Jessica
1973 Allman Brothers Band – Ramblin’ Man
1973 Steely Dan – Reelin’ In The Years
1974 Deep Purple – Burn
1974 Wishbone Ash – F.U.B.B.
1974 Lynyrd Skynyrd – I Need You
1974 Deep Purple – Mistreated
1974 Charlie Daniels Band – No Place To Go
1974 Bachman-Turner Overdrive – Not Fragile
1974 Thin Lizzy – Still In Love With You
1974 Lynyrd Skynyrd – Free Bird
1974 Elton John – Funeral For A Friend (Love Lies Bleeding)
1975 The Outlaws – Green Grass And High Tides
1975 Thin Lizzy – Suicide
1976 Thin Lizzy – Cowboy Song
1976 Thin Lizzy – Emerald
1976 Boston – Hitch A Ride
1976 Boston – Rock And Roll Band
1976 Lynyrd Skynyrd – That Smell
1976 Thin Lizzy – The Boys Are Back In Town
1976 Kansas – Carry On Wayward Son
1976 Thin Lizzy – Don’t Believe A Word
1976 Blue Oyster Cult – Don’t Fear The Reaper
1976 Orleans – Still The One
1977 Thin Lizzy – Bad Reputation
1977 Pink Floyd – Dogs
1977 Outlaws – Hurry Sundown
1977 Boston – Peace Of Mind
1977 Thin Lizzy – Southbond
1977 Eagles – Hotel California
1977 Eagles – Life In The Fast Lane
1977 Sanford Townsend Band – Smoke From A Distant Fire
1978 The Scorpions – We’ll Burn The Sky
1978 Atlanta Rhythm Section – Imaginary Lover
1979 Thin Lizzy – Black Rose
1979 UFO – Doctor Doctor
1979 April Wine – Roller
1979 Thin Lizzy – Do Anything You Want To Do
1979 Molly Hatchet – Flirtin’ With Disaster
1979 Thin Lizzy – Waiting For An Alibi
1981 Def Leppard – Bringin’ On The Heartbreak
1981 Judas Priest – Heading Out To The Highway
1981 April Wine – Sign Of The Gypsy Queen
1982 Iron Maiden – Hallowed Be Thy Name
1982 The Scorpions – No One Like You
1982 Iron Maiden – Run To The Hills
1984 Prince – Computer Blue
1987 Def Leppard – Hysteria
1988 The Church – Reptile
1989 Dickey Betts Band – Duane’s Tune
1991 Guns N’ Roses – You Could Be Mine
1998 311 – Beautiful Disaster
2000 Jimmie Van Zant Band – Southern Comfort
2004 The Darkness – Love Is Only A Feeling
2007 Wilco – Impossible Germany
2008 Avenged Sevenfold – Afterlife

Zie ook

» Gitaar en toetsen in een band – Kunnen ze vriendjes worden?
» Goede muzikant worden? Dan moet je hier aan werken
» Muziek-blessures – 8 manieren om ze te voorkomen
» Soleren over akkoordenschema’s
» Gitaarakkoorden: CAGED Majeur
» Gitaartabs leren lezen

» Gitaarboeken
» Gitaren & accessoires

Geen reactie

Nog geen reacties...

Laat een reactie achter