Hoe lang gaan bassnaren mee? Vervangen, schoonmaken en koken

Bassnaren gaan lang mee, maar niet eeuwig. Nieuwe snaren klinken helder en hebben punch, en die glans verdwijnt langzaam zonder dat je er erg in hebt. Hoe snel dat gaat, hangt af van je handen, je speelstijl en je smaak. 

Zo hoor en voel je dat bassnaren op zijn

Een nieuwe set bassnaren herken je meteen: een frisse aanslag, boventonen die meezingen en een punch die je door de hele oefenruimte voelt. Dode snaren klinken dof en plat. Je draait de treble op je versterker wat verder open en het helpt maar half. Het vervelende is dat dit sluipend gaat. Luister eens een opname terug van een paar maanden geleden, dan hoor je ineens hoeveel glans er verdwenen is.

Voelen kun je het ook. Oude snaren worden stroef en een doek die je eroverheen haalt, komt grijs terug. De hoofdschuldigen zijn zweet, huidvet en vuil dat zich ophoopt in de windingen. Een bassnaar is een spiraalvormige winding rond een zeskantige kern, en in al die groefjes blijft van alles achter. In een laboratoriumtest met kunstzweet bleek dat corrosie door zweet het harmonisch spectrum van een snaar meetbaar aantast, en dat dit erger wordt naarmate de corrosie toeneemt. Je oor had het dus goed.

Vuil is alleen niet de enige oorzaak. Elke keer dat de snaar een fret raakt, slijt het metaal een beetje en ook metaalmoeheid speelt mee. Het is een beetje als een oude tandenborstel: je kunt hem wel schoonmaken, maar de haartjes staan daarna nog steeds alle kanten op. Daarom haalt schoonmaken wel wat terug, maar nooit alles.

» Wanneer moet ik gitaarsnaren vervangen?
» Bekijk alle basgitaarsnaren

Hoe vaak vervang je bassnaren?

Daar bestaat geen getal voor, hoe graag je dat ook zou willen. De ene bassist wil snaren die hooguit een week oud zijn, de ander vindt dode snaren juist het mooist. Phil Chen, die het voorbeeld van James Jamerson volgde, speelde dikke flatwounds en verving ze zelden of nooit; hoe ouder, hoe beter, vond hij. Twee kampen, allebei met een punt. De enige bruikbare vuistregel: je oor beslist, niet de kalender. Mis je de punch en de helderheid die je gewend bent, dan is het tijd.

Wat wel meeweegt, is de prijs. Bassnaren zijn een stuk duurder dan gitaarsnaren, en bij een vijf- of zessnarige bas loopt dat snel op. Sommige bassisten kiezen daarom bewust voor goedkope sets die ze vaak wisselen, zodat ze altijd fris klinken. Anderen gaan voor gecoate snaren: die gaan langer mee, maar voelen en klinken anders dan gewone roundwounds. Probeer het en bepaal zelf of je dat erg vindt.

» Doe de Interactieve Keuzehulp Basgitaarsnaren

Wat schoonmaken oplevert

De simpelste maatregel is ook meteen de beste: leg een doek in je koffer en haal die na het spelen over de snaren. Het kost tien seconden en houdt zweet en vet uit de windingen voordat het zich daar vastzet. Wie dit consequent doet, speelt merkbaar langer op dezelfde set.

Zijn de snaren al dof, dan is alcohol het gangbare middel. Een doek met ontsmettingsalcohol over de snaren halen geeft al hoorbaar meer helderheid. Wil je verder gaan, dan haal je de set van de bas en laat je de snaren een tijd weken in gedenatureerde alcohol.

Kant-en-klare snaarreinigers bestaan ook, in allerlei vormen: als spray, als doekje, in een flesje of als vloeistof in een applicator. Let op de samenstelling, want ze zijn niet allemaal hetzelfde. Sommige bevatten oliën of lichte siliconen en horen alleen op de snaren, terwijl een ander product in applicatorvorm juist siliconenvrij is en ook op de toets en de achterkant van de hals mag. Check daarom het etiket voordat je ermee over je hals gaat. Veel van deze middelen kosten trouwens minder dan een tientje.

Houd je verwachtingen in de hand. Schoonmaken pakt het vuil aan, niet de slijtage van de frets of de moeheid van het metaal. Zie het als uitstel van vervanging.

» Bekijk alle gitaar/basgitaar-onderhoudsmiddelen

Werkt snaren koken echt?

Het verhaal gaat al decennia rond in oefenruimtes: oude bassnaren in een pan kokend water en ze klinken weer als nieuw. Het klopt deels. Heet water spoelt een hoop vuil uit de windingen en een gekookte set klinkt daarna echt helderder dan ervoor. Maar, vergeleken met een nieuwe set missen gekookte snaren nog steeds attack, en wat je terugwint, verdwijnt na korte tijd weer. 

Daar komt een praktisch bezwaar bij. Water en staal zijn geen vrienden, dus na het koken moet je de snaren volledig drogen, anders koop je er roest bij. Daarom kiezen veel bassisten liever voor weken in alcohol.

Koken is dus geen onzin, maar zeker geen wondermiddel. Een korte opknapper tegenover de moeite en het roestrisico, dat is de afweging.

Maar eh… wie bassnaren echt weer wil laten klinken als nieuw, komt uiteindelijk uit bij – je had het niet verwacht – een nieuwe set!

» Wat zijn de beste bassnaren voor mij?

Martin Strings: zo veel keus…! Welke snarenset past bij mij? Hoe vervang je de snaren op een elektrische gitaar? Welke Elixir-snaren kies je? ‘Waarom blijft mijn gitaar niet op stemming?’ Check deze 10 oorzaken Guitalele leren spelen & stemmen – Dat doe je hier! Hoe ontwerp je een heavy metal-gitaar?