Welke maat viool heb ik nodig? 1/4, 1/2, 3/4 of 4/4 uitgelegd

Welke maat viool je nodig hebt, dat lees je af aan de armlengte van het kind, niet de leeftijd. Ook worden instrumenten geregeld op de groei gekocht: een kind van acht met een viool die nét te groot is, “want anders moeten we volgend jaar wéér een nieuwe”. Begrijpelijk, en toch precies verkeerd. Een viool moet passen bij het lichaam van de speler; bij twijfel kies je de kleinere.

Van piepklein tot volle maat

De reeks loopt van 1/16 via 1/10, 1/8, 1/4, 1/2 en 3/4 naar 4/4, de volle maat. Daar zit nog een stille tussenmaat bij: de 7/8, tussen 3/4 en 4/4 in, vooral gespeeld door kleine volwassenen. De meeste mensen kennen alleen de vier maten uit de titel, maar bij jonge kinderen zijn de kleinste maten geen zeldzaamheid.

Leeftijd is bij het kiezen van een maat vooral een afleiding. Twee kinderen van zeven kunnen rustig een maat van elkaar verschillen, zolang de viool maar bij het bereik van de arm hoort. Het lichaam bepaalt de maat, niet de kalender. Liever een lang kind van zes op een maat “voor oudere kinderen” dan een kleine tiener die verkrampt op een volle maat zit omdat dat zo hoort.

» Bekijk alle kinderviolen
» Bekijk alle violen

De krulgreep: een test die je zo doet

Zet de viool op het sleutelbeen tegen de linkerschouder, zoals bij het spelen, en strek de linkerarm langs de hals naar de krul. Kan de hand met gestrekte arm om de krul heen en reikt de middelvinger tot in de stemkast, dan is dit de maat. Komt de vingertop alleen tot het uiteinde van de krul, dan is de viool te groot.

Heb je geen viool bij de hand, meet dan met een meetlint vanaf de hals langs de gestrekte linkerarm en leg dat getal naast een maattabel van je winkel of docent. Let op tot waar die tabel meet, want niet iedereen gebruikt hetzelfde eindpunt, en een paar centimeter scheelt al een maat. Met een echte viool in de hand zie je meer.

De belangrijkste regel: val je tussen twee maten, neem dan de kleinere. Niet “op de groei”, niet “dan hebben we er langer wat aan”. Het is als schoenen een maat te groot kopen: je loopt er niet harder op, je struikelt er alleen vaker mee. Een iets te kleine viool speelt prima, een iets te grote vecht tegen je.

Wanneer schuif je door naar een grotere maat

Kinderen beginnen vrijwel altijd klein en groeien stapsgewijs door naar 4/4. Doe de krulgreep elk half jaar opnieuw, liefst met de docent, want die ziet aan de houding eerder dat het tijd is dan jij thuis. Past de arm ruim om de krul en komen de vingers moeiteloos in de stemkast, dan mag de volgende maat op tafel.

Waarom geen stap overslaan? Omdat een te grote viool schade doet. Hij is te zwaar, de arm moet overstrekken, de houding verzakt, en voor je het weet klaagt een kind van negen over pijn in nek en arm. De hele stokvoering gaat overhoop. Een gymjuf laat een kind nooit trainen met gewichten voor volwassenen, en toch doen we dat met violen verrassend vaak.

Elke tussenstap is bovendien een trainingsronde: op een 1/2 en een 3/4 bouwt een kind vingerkracht en techniek op in porties die bij het lijf passen, zodat de volle maat geen schok is. Een grotere viool klinkt doorgaans voller, en goede 3/4-instrumenten bestaan zonder veel toonverlies, terwijl een echt mooi klinkende 1/2 zeldzamer is. Huren is daarom een prima keuze zolang het kind nog door maten heen schiet.

Volwassenen spelen meestal 4/4, maar ook dat is geen automatisme. Kleine volwassenen en tengere tieners kunnen langdurig, soms voor altijd, beter af zijn op een 3/4 of 7/8. Daar is niets kinderachtigs aan; een viool die past, klinkt in jouw handen altijd beter dan een grotere.

» Wat is de beste viool voor mij?

Groeien snaren en strijkstok mee

Een kleinere viool heeft een kortere afstand tussen topkam en kam, dus kortere snaren. Dat is meer dan een kwestie van lengte: een snaar is gemaakt voor een bepaalde mensuur, en op een veel kortere viool haalt een 4/4-snaar de juiste toonhoogte niet zonder slap en dof te blijven. Koop je losse snaren voor een kinderviool, kijk dan of de maat op de verpakking staat en neem niet zomaar een 4/4-set mee. Twijfel je, vraag het de docent of de winkel; dat is in dertig seconden beantwoord en bespaart een flodderige snaar die nooit lekker gaat klinken.

Voor de strijkstok geldt hetzelfde: de maat van de stok loopt gelijk op met de maat van de viool, omdat ze allebei moeten passen bij de armlengte van je kind. Je kind moet de stok van slof tot punt recht over de snaren kunnen trekken zonder de arm te overstrekken of de schouder te verdraaien. Kortere armen vragen dus om een kortere stok.

Kinderviolen worden meestal als set geleverd, met passende stok en koffer, en bij het doorschuiven verhuist de hele set mee. Daarom raad ik ouders aan de oude kleine stok niet te bewaren “voor later”: zodra de armen langer zijn, is hij gewoon te kort.

» Welke vioolsnaren je het beste kunt kopen
» Bekijk alle vioolsnaren
» Bekijk alle strijkstokken