Cajón of djembé: welke handtrom past bij jou?

Cajón of djembé: de twee populairste handtrommels, en toch heel verschillende beestjes. De een is een houten kist, de ander een uitgeholde boomstam met een vel erop. Welke past het beste bij een band, kampvuur of les? Ik heb zelf zowel een djembé als een cajón en gebruik ze elk voor andere toepassingen.

Cajón

Een doos en een boomstam: klank en afkomst

Cajón is Spaans voor doos, en dat is precies wat het is. Het instrument komt uit Peru, waar slaven hun ritmes sloegen op de kratten die voorhanden waren. Sla in het midden van het speelvlak en je hoort een diepe bastoon, bijna een basdrum. Tik bovenaan bij de rand en je krijgt een scherpe, snaredrum-achtige tik. Een drumstel in een doos, zeggen muzikanten niet voor niets.

De djembé komt uit West-Afrika, uit het Mandinka-gebied rond Mali. Traditioneel is het een uitgehold stuk hardhout met een geitenvel, strak getrokken met touw. Tegenwoordig zie je ook fiberglazen body’s, synthetische vellen en schroef- of kabelspanning. Hout klinkt voller en warmer, fiberglas strakker en luider.

Daar zit meteen het grote verschil. De cajón is de spijkerbroek van de percussie: hij past bij vrijwel alles, van flamenco tot singer-songwriter en van pop tot wereldmuziek. De djembé is eerder een oranje jas. Je valt ermee op, maar in een akoestisch popbandje klinkt hij volgens ervaren spelers een beetje Afrikaans. Soms is dat de bedoeling, soms niet.

» Bekijk alle djembés
» Bekijk alle cajóns

Djembé

Speeltechniek en leercurve

Een cajón speel je zittend, met het speelvlak tussen je knieën. Kantel hem iets naar achteren: zo sluit de hoek van het speelvlak beter aan bij de natuurlijke houding van je armen en rug. De basklank vind je in het midden en de tik vind je aan de bovenrand. Een basisbeat heb je er met een kwartier oefenen uit.

De djembé speel je met de handen, zittend of staand, en daar begint het echte werk. Een schone, heldere slag krijg je er niet zomaar uit: net verkeerd raken en het klinkt dof, of je handen zijn na tien minuten rood. In de djembéwereld bestaan twee kampen: puristen die alleen West-Afrikaanse ritmes spelen en muzikanten die hem overal voor inzetten. Beide zeggen hetzelfde: begin bij de West-Afrikaanse traditie, want wat je daar leert, neem je overal mee.

Wil je snel iets bruikbaars voor de repetitie van volgende week? Dan zit je het beste op een cajon. Werk je liever een paar maanden aan je handen voor een instrument dat tot in de verste hoeken te horen is? Kies de djembé. Notenschrift heb je voor allebei niet nodig.

» Hoe speel je cajon?
» Cajon-ritmes leren spelen – De basis

Volume en inzetbaarheid: band, kampvuur, kerk en les

Over kracht kan ik kort zijn: de djembé wint. Een solist is moeiteloos te horen boven een compleet percussie-ensemble, en ook op een podium zonder microfoons komt hij beter over dan een cajón. De cajón is bescheidener, en in een huiskamer of naast een zachte gitaar is dat eerder een voordeel dan een nadeel.

In een band keert het verhaal om. Voor lichte akoestische pop- of rockgigs grijpen de meeste ervaren percussionisten naar de cajón, omdat hij de rol van drumstel overneemt. Speel samen met een zanger-gitarist en niemand mist de drummer. De djembé werkt daar alleen als je dat Afrikaanse geluid bewust wilt.

Bij het kampvuur heb je een hoop luidruchtige mensen en een knapperend vuur. Een djembé komt daar prima overheen, je kunt hem staand spelen en hij nodigt iedereen uit om mee te klappen. Een cajón presteert in zo’n situatie teleurstellend zwak.

Hoe zit het met kerkdiensten? Een cajon klinkt als een vereenvoudigde drumkit: een diepe bas in het midden (zoals een basdrum) en een snaredrum-achtige tik aan de randen. Daardoor past hij goed bij moderne aanbiddingsliederen, die in de basis eigenlijk popnummers zijn. Je kunt het volume ook goed doseren, wat handig is in een kerk met veel galm.

En tot groepslessen. De djembé is van oorsprong echt een groepsinstrument. Traditionele ritmes bestaan uit meerdere partijen die in elkaar grijpen: de ene groep speelt een basispatroon, de andere een tegenritme, en de leraar speelt er solo’s of signalen overheen. Zelfs als iedereen eenvoudige dingen speelt, klinkt dat al fantastisch en dat motiveert enorm.

» Drummer en percussionist in een band – Zo werk je samen

Bongo’s

Bongo’s

Bongo’s zijn twee kleine trommeltjes die aan elkaar vastzitten, en je klemt ze tussen je knieën. Ze komen uit de Afro-Cubaanse hoek en horen bij salsa en verwante stijlen. De klank is hoog en pittig, met weinig bas. Daarmee zijn ze eerder een aanvulling dan een vervanger: leuk naast een cajón of in een percussiesectie, maar in je eentje draag je er geen akoestisch bandje mee.

» Doe de Interactieve Keuzehulp Cajon
» Bekijk alle bongo’s
» Wat is het beste percussie-instrument voor mij?