Waarom draagt een DJ een koptelefoon op één oor? Cueing uitgelegd

Een DJ met een koptelefoon half op het hoofd, één oorschelp tegen het oor gedrukt: hét plaatje van het vak. Vreemd eigenlijk, want die DJ staat voor een installatie waar de buren drie straten verderop van meegenieten. Toch is die koptelefoon geen pose: het is de enige plek waar de DJ de volgende track hoort voordat het publiek hem hoort.

Voorbeluisteren: de volgende track hoort alleen de DJ

Elk kanaal op een DJ-mixer heeft een cue-knop, ook wel PFL genoemd (pre-fade listen). Druk je die in, dan hoor je dat kanaal in je koptelefoon terwijl de fader nog dichtstaat. Dit betekent dat het publiek niets hoort en jij alles. Een kok proeft zijn saus ook voordat die bij de gast op tafel staat.

Pre-fade betekent precies wat het zegt: het signaal wordt afgetapt vóór de fader, maar ná de EQ. Draai je de bassen eruit, dan hoor je dat dus ook gewoon via je koptelefoon. Met cue stel je ook de gain in: je zet de nieuwe track via de meters op hetzelfde niveau als de spelende track, zodat niemand schrikt van een volumesprong of vervorming.

En dan het belangrijkste: beatmatchen. Je hoort de nieuwe track alleen in je koptelefoon, draait aan de pitch tot de beats gelijklopen met wat je op dit moment uit de speakers hoort komen, en pas dan ga je de fader open schuiven. Zonder koptelefoon zou het publiek mee’genieten’ van je voorbereidingen, wat niet zo fraai klinkt. In het vinyltijdperk hield je trouwens de plaat zelfs met je hand terwijl de draaitafel doordraaide, om hem precies op de tel los te laten. Slip-cueing heet dat (en dat lukt de eerste weken niet).

» Bekijk alle DJ-koptelefoons
» Hoe word ik DJ? Alles voor beginners

Het ene-oor-trucje: één oor binnen, één oor buiten

Om te beatmatchen moet je twee dingen tegelijk horen: de nieuwe track, die alleen in je koptelefoon zit, en de spelende track, die uit de speakers komt. Vandaar één oorschelp tegen het hoofd en het andere oor vrij voor de monitorspeaker of de zaal. Het ziet er nonchalant uit, maar het is de simpelste manier om twee signalen tegelijk te vergelijken: je eigen hoofd als mixer.

Het hoeft niet zo. Op vrijwel elke mixer en controller zit een knop cue mix of headphones mix. Met de knop naar links hoor je alleen het gecuede kanaal. In het midden evenveel cue als master, en hoe verder naar rechts, hoe meer je hoort van wat het publiek hoort. Zo kun je met beide schelpen op mixen, al krijg je dan in beide oren een mengsel van cue en master. Dat laatste is niet ideaal en dat is een van de redenen dat DJ’s dit niet standaard gebruiken. Maar er is ook nog zoiets als split cue, waarover hieronder meer.

Split cue: de zaal in je andere oor

Een nettere variant van cue mix zit ingebouwd in duurdere mixers, genaamd split cue, soms mono split genoemd. In plaats van één stereosignaal stuurt de mixer twee monosignalen naar je koptelefoon: in het ene oor het gecue’de kanaal, in het andere de master, dus wat het publiek hoort. Precies wat je met één schelp op je oor doet, maar nu met de hele koptelefoon netjes op je hoofd.

Dat is handig als er geen goede speakers in de buurt zijn. De hoofdspeakers in een club staan vaak ver weg en van je af gericht; het geluid komt vertraagd aan en daarop beatmixen is gokken. Normaal lossen boothmonitors dat op, maar die zijn soms kapot, te zacht of er helemaal niet. En thuis, met buren die om elf uur willen slapen, oefen je met split cue een hele set op alleen een koptelefoon.

Op controllers kom je split cue een stuk minder tegen. Het zit vooral op losse club- en pro-mixers en op een handjevol controllers. Wil je het echt, kijk dan goed in de specificaties voordat je een nieuwe mixer of controller koopt.

» Bekijk alle DJ-mixers
» Bekijk alle DJ-controllers

Wat dit betekent voor je DJ-koptelefoon

Een DJ-koptelefoon leidt een hard leven. Hij hangt half van je hoofd, wordt tegen één oor geduwd, naar beneden geduwd en weer opgezet, honderden keren per avond. Daarom is hij – in principe* – anders gebouwd dan een studio- of huiskamermodel: met oorschelpen die je kunt wegdraaien of omklappen, zodat de vrije schelp niet in de weg zit, en een beugel die al dat gedraai overleeft. Mijn eerste koptelefoon die ik voor DJ’en gebruikte, was een huiskamermodel; na twee maanden hing de beugel erbij als een gebroken kapstok.

Verder moet een DJ-koptelefoon hard genoeg kunnen om boven het zaalrumoer uit te komen zonder te vervormen, en goed afsluiten zodat de bas uit de speakers niet door je cue-signaal lekt. Comfort telt ook: na een set van drie uur merk je waar hij knelt. Welke het voor jou wordt, hangt af van je oren en je budget.

* Met ‘in principe’ bedoel ik dat een koptelefoon wel kan worden aangeprezen als ‘DJ-hoofdtelefoon’, maar dat dat nog niet wil zeggen dat hij alle kenmerken heeft die jij als DJ ervan verwacht. Altijd even de specificaties bekijken dus. En bedenk ook dat de bouwkwaliteit van een budget-modelletje meestal niet vergelijkbaar is met die van een model uit een hogere klasse.

» Wat is de beste DJ-koptelefoon voor mij?