RCA, cinch of phono: wat is het en waar let je op?

RCA, cinch, phono: je komt de namen door elkaar tegen, maar ze horen allemaal bij dezelfde stekker met één pin in het midden en een ring eromheen. Simpel ding, toch? Tot je gaat verlopen of digitaal aan de slag wilt. De kern: RCA is een eenvoudige, ongebalanceerde aansluiting voor één signaal per stekker, en daaruit volgt bijna alles wat je moet weten.

RCA, cinch of phono: allemaal dezelfde stekker

Ja, het is allemaal hetzelfde. RCA staat voor Radio Corporation of America, het bedrijf dat de aansluiting heeft geïntroduceerd. Cinch en phono zijn gewoon andere namen voor precies dezelfde connector. Welke naam iemand gebruikt, is vooral een kwestie van gewoonte.

Kenmerkend is de eenvoud. De pin in het midden draagt het signaal, de ring eromheen is de massa. In de kabel zie je dat terug als één signaalader met een afscherming eromheen. Dat betekent ook één signaal per stekker. Wil je stereo, dan heb je er dus twee nodig. Daarom zitten RCA-kabels vaak per paar aan elkaar vast.

» Bekijk alle RCA-kabels

Rood, wit, geel en de digitale variant

De bekendste kleurcode is simpel: geel is composite video, rood en wit zijn het linker- en rechterkanaal van een stereosignaal. Zie je andere kleuren, kijk dan naar het opschrift bij de aansluiting op je apparaat. Daar staat wat erin hoort.

Dan de digitale versie. Een coaxiale S/PDIF-aansluiting gebruikt dezelfde RCA-stekker, maar er gaat geen analoog geluid doorheen. Het is een digitale datastroom. Hiervoor kies je bij voorkeur een kabel die op 75 ohm gebouwd is, zoals een goede videokabel. (Als een S/PDIF-aansluiting niet coaxiaal is, gebruikt hij Toslink: een optische aansluiting met een speciale eigen kabel en connector.)

En als je de verkeerde aansluiting kiest? De stekker past overal, dus insteken lukt altijd. Wat telt, is welk signaal eruit komt en waar het in gaat. Steek je een digitale coaxuitgang in een analoge ingang, dan hoor je geen muziek maar keiharde ruis. Die ingang weet niet dat er data binnenkomt en versterkt de datastroom gewoon alsof het geluid is. Je luidsprekers kunnen daar schade van oplopen, vooral de tweeters. Andersom levert het niets op.

» Bekijk alle coaxkabels
» Bekijk alle RCA-audio/videokabels
» Doe de Interactieve Keuzehulp Kabel

RCA, cinch of phono: wat is het en waar let je op? Dit is geen RCA, maar een jack-kabel: de grote 6.3 mm variant in stereo/TRS-uitvoering

Van platenspeler tot spelcomputer, en nog steeds overal

Voor zover bekend bracht RCA de stekker in de jaren veertig uit. Het doel was bescheiden: een mono-platenspeler op een versterker aansluiten, en verbindingen maken binnen de eigen radiogrammofoons. Toen in de tweede helft van de jaren zeventig de videorecorder opkwam, gebruikte men eerst BNC, maar het goedkopere RCA nam het over. Zo belandde hij op analoge tv’s, dvd-spelers, AV-receivers en spelcomputers.

Waarom zie je hem nu nog steeds? RCA is de platte schroevendraaier van de audiowereld: niet het slimste ontwerp, maar iedereen heeft er een en hij past bijna overal. Veel stereoversterkers hebben geen enkele digitale uitgang, maar wel RCA-aansluitingen. Ook moderne audio-interfaces hebben nog regelmatig RCA-lijnuitgangen. Dat is het grote voordeel: simpel en overal ondersteund.

Het nadeel zit in diezelfde eenvoud. Met maar twee contacten is RCA ongebalanceerd: stoorsignalen die de kabel onderweg oppikt, gaan gewoon mee naar de ingang. Met een meter kabel tussen platenspeler en versterker merk je daar weinig van. Wordt de kabel langer en liggen er stroomkabels en apparatuur omheen, dan neemt de kans op brom en ruis toe.

Wat platenspelers betreft: als je een hifi-versterker hebt met speciale platenspeler-ingang (meestal ‘phono’ genoemd), dan zijn dit weliswaar de normale RCA-connectors, maar verwacht de versterker wel het echte phono-signaal van een platenspeler. Een ander apparaat zal hier niet goed op klinken. Andersom zal een platenspeler met phono-output weer niet goed klinken op gewone RCA-inputs. Dit geldt dan weer niet voor platenspelers met normale line-niveau uitgangen.

» Platenspeler aansluiten op versterker of speakers

Verloopkabel nodig? Let op balans en niveau

Een verloop van RCA naar XLR of een 6,35mm-jack is zo gevonden. Houd wel één ding in je achterhoofd: een verloop maakt een signaal niet gebalanceerd. Een ander koppelstuk op je tuinslang verandert ook niets aan het water dat eruit komt. Het signaal blijft ongebalanceerd, want de RCA-kant heeft nu eenmaal maar twee contacten.

In tegenstelling tot RCA-kabels, werken gebalanceerde aansluitingen met drie geleiders: twee voor het signaal en één voor de massa. Dat gaat over het algemeen via XLR-connector of via een TRS-jack-connector. Technische uitleg: het signaal wordt door het uitsturende apparaat in tweevoud uitgestuurd: één keer normaal, en één keer een kopie met omgekeerde polariteit. Het ontvangende apparaat ontvangt beide signalen apart, keert van de kopie de polariteit weer terug om en voegt de signalen samen. Het gevolg van deze wisseltruc is dat het oorspronkelijke signaal twee keer zo hard wordt en alle ongewenste geluiden die de twee aders onderweg hebben opgepikt tegen elkaar wegvallen. Dat werkt trouwens alleen als zowel je uitgang als ingang gebalanceerd zijn. De kabel doet op zichzelf niets.

TRS-stekkers worden soms ook gebruikt om stereo-signalen over te brengen, bijvoorbeeld bij koptelefoons. In dat geval is het signaal niet gebalanceerd. Stel dat je een koptelefoonuitgang wil laten verlopen naar RCA, dan heb je dus een verloopkabel/-plug nodig van stereo-jack (TRS dus) naar twee RCA-pluggen. Zou je een gewone TS-kabel (dat is mono / ongebalanceerd), willen laten verlopen, dan heb je een verloop van TS nodig naar één RCA-plug.

Klink het geluid te zacht of te hard (overstuurd), dan moet je misschien even kijken naar het niveau van de aansluiting. Lijnniveau bestaat namelijk in twee smaken: -10 dBV, ongeveer 316 millivolt, en +4 dBu, ongeveer 1,23 volt. Sluit je een -10-uitgang aan op een +4-ingang, dan klinkt het te zacht. Andersom kan de ingang oversturen. Een microfooningang verwacht een nog veel zwakker signaal, dat eerst door een voorversterker moet. Daar hoort een RCA-lijnuitgang dus niet in.

» Bekijk alle jack-RCA-verlooppluggen en -kabels
» Bekijk alle XLR-RCA-verlooppluggen en -kabels
» Wat zijn de beste audiokabels voor mij?
» Gebalanceerde en ongebalanceerde aansluitingen uitgelegd