Dante en AVB uitgelegd: audio over een netwerkkabel in plaats van een multikabel

Audio over een netwerkkabel. Toen ik daar voor het eerst over las, dacht ik: leuk voor de grote jongens met een trailer vol flightcases, niet voor mij. Inmiddels weet ik beter. Een audionetwerk als Dante vervangt die loodzware multikabel door hetzelfde kabeltje dat achter je router zit, en dat is ook voor een kroegband of een dorpskerk gewoon een slimme zet.

Wat is een audionetwerk eigenlijk?

Bij een klassieke opstelling krijgt iedere microfoon zijn eigen aderpaar. Bundel 24 of 32 van die paren en je hebt een multikabel zo dik als je pols, die van het podium naar de mengtafel achterin de zaal loopt.

Bij een audionetwerk gaan de microfoons een stagebox op het podium in, worden ze daar meteen digitaal gemaakt en reizen ze als data over één standaard dunne netwerkkabel (Cat5e of Cat6) naar je mixer.

De bekendste naam in dit verhaal is Dante, in 2006 op de markt gebracht door Audinate. Sinds die tijd is audio over ethernet uitgegroeid tot de gangbare manier van werken in vaste installaties en in de live-wereld. Het slimme van Dante is dat het gewone netwerktechniek gebruikt. Dezelfde switches, dezelfde kabels en dezelfde stekkers als de IT-man van je werk in zijn kast heeft hangen. Niks exotisch dus.

Oh ja… het blijft niet bij geluid. Sinds 2019 bestaat er ook Dante AV, waarmee video over hetzelfde netwerk gaat. Voor de meeste bands totaal niet relevant, voor een kerk die naast geluid ook beeld wil rondsturen misschien juist wel.

Dante en AVB: twee namen, hetzelfde idee

Naast Dante kom je de naam AVB tegen, kort voor Audio Video Bridging. Het basisidee is hetzelfde: audio als data over een netwerk, in plaats van als analoog signaal over een dikke bundel koper. Eerlijk is eerlijk: ik houd het verder bij Dante, simpelweg omdat ik dat in mijn eigen praktijk tegenkom en ik jullie liever iets vertel wat ik zelf met mijn handen heb aangesloten.

Voor jou is de praktische vraag niet welk systeem op papier het mooist is, maar welke taal je apparatuur spreekt. Kijk dus op de achterkant van de mixer of stagebox die je op het oog hebt. Dante heeft daarbij als groot voordeel dat zo’n beetje alle grote merken het inbouwen en dat apparaten van verschillende fabrikanten gewoon met elkaar samenwerken. Een mixer van merk A met een stagebox van merk B: geen enkel probleem.

De switch: het hart van je netwerk

Dante draait op gewone, kant-en-klare netwerkswitches. Geen speciale audiohardware, gewoon een doos uit de computerwinkel. Wel met een paar voorwaarden. Gigabit is de norm; een 100 Mbps-switch werkt alleen bij minder dan 32 kanalen, en dan uitsluitend als hij QoS ondersteunt en dat ook aanstaat. Zonder QoS wordt 100 Mbps simpelweg niet ondersteund. Ga daarnaast voor een managed switch, zodat je instellingen kunt aanpassen en kunt zien wat er op het netwerk gebeurt.

Over capaciteit hoef je je niet druk te maken. Eén gigabit-link kan 512 kanalen heen en 512 kanalen terug dragen op 24 bit en 48 kHz. Ter vergelijking: mijn band heeft op een goede avond 18 kanalen nodig. Reken zelf maar uit hoeveel ruimte er overblijft (hint: veel). Sommige Dante-apparaten kun je trouwens rechtstreeks aan elkaar koppelen, een zogenaamde daisy-chain; dan heb je in een kleine opstelling niet eens een switch nodig.

Nog één les uit de praktijk van kerken en zalen: houd je audionetwerk gescheiden van het algemene netwerk. Een eigen audio-LAN dus, waar de wifi voor de beamer en de laptop van de koster niet op zitten. Zo blijft het overzichtelijk en weet je zeker dat je geluid de kabel voor zichzelf heeft.

» Bekijk alle UTP-kabels

Kaarten, stageboxes en je laptop

Hoe krijg je je mixer aan het netwerk? Vaak via een insteekkaart in het cardslot aan de achterkant. Yamaha heeft bijvoorbeeld de NY64-D Dante-kaart voor de TF-serie. Bij andere mixers zit Dante al vanaf de fabriek aan boord. Even opzoeken dus, voor je een kaart bestelt die je helemaal niet nodig hebt (vraag me niet hoe ik dat weet).

Op het podium staat de stagebox: een kastje met XLR-ingangen voor je microfoons en uitgangen voor je monitors en je PA. Alles wat erin gaat, komt er als netwerkdata weer uit. De stagebox vervangt het analoge prikblok op het podium, de netwerkkabel neemt de rol van de multikabel over. Mixen doe je nog steeds gewoon achter in de zaal.

En dan je laptop. Met Dante Virtual Soundcard neemt je computer deel aan het netwerk zonder extra hardware, tot 64 kanalen opnemen en afspelen. Elk optreden een multitrack-opname, zonder een aparte audio-interface te hoeven kopen. Voor apparatuur zonder netwerkaansluiting zijn er sinds 2018 kleine AVIO-adapters, zodat ook die spullen mee mogen doen.

Routeren doe je met de muis

Hier wordt het leuk. Steek een Dante-apparaat in de switch en het verschijnt vanzelf in Dante Controller, de software waarmee je het netwerk beheert. Je ziet een raster: zenders bovenaan, ontvangers aan de zijkant. Klik op een kruispunt en kanaal 3 van je stagebox zit op kanaal 3 van je mixer. Zo’n verbinding heet een subscription. Geen patchkabels, geen gepriegel, en welk apparaat ‘de klok’ levert, regelt het netwerk zelf.

Eén spelregel moet je onthouden: patchen kan alleen tussen apparaten die op dezelfde sample rate draaien. Dante rekent geen sample rates om, dus probeer je 44,1 kHz aan 48 kHz te knopen, dan krijg je een duidelijke foutmelding. Verschillende sample rates mogen wel naast elkaar op hetzelfde netwerk bestaan, ze praten alleen niet met elkaar. Bitdiepte is minder streng: 16, 24 en 32 bit kunnen door elkaar en zelfs hetzelfde audiosignaal delen.

Waarom ook de kroegband en de kerk de analoge multikabel laten liggen

Een analoge multikabel is zwaar, vervelend om weg te werken en een ramp om te troubleshooten. Is er een ader kapot, dan ga je met een multimeter 32 paren langs. Bovendien verlies je over een lange afstand signaal en haal je ruis binnen. Een Cat-kabel daarentegen, is licht, verstop je zo langs de plint en vervang je voor een paar euro. Mijn rug is daar in elk geval een groot voorstander van.

Voor een kerk komt daar nog iets bij. Het geluid moet vaak naar meer dan één plek tegelijk: de zaal, de ruimte met de crèche, de koffieruimte, een tweede zaal als het vol zit, of een studio waar de uitzending wordt gemaakt. Met een multikabel is dat telkens weer een extra kabel trekken. Met Dante hang je een apparaat aan de switch en patch je het in de software. Alles loopt over hetzelfde netwerk.

Voor een band geldt hetzelfde, alleen kleiner. Eén kabel van podium naar mixer, een stagebox die je onder je arm meeneemt en elke avond een opname op de laptop. Mijn oude multikabel ligt nog in de schuur, voor het geval dat. Hij is er sindsdien niet meer uit geweest.

» Bekijk alle digitale mengpanelen
» Bekijk alle digitale mengpanelen met DANTE
» Bekijk alle digitale mengpanelen met AVB
» Bekijk alle digitale snakes/stageboxen